$USD
EURO
ALTIN

Sosyal güvenlikte yenilikler yurt dışındaki Türklere neler getiriyor? 28 Şubat 2017

“Prim Yapılandırması Hakkı” verildi

2011-2014 Yıllarında iki defa gerçekleştirilen Prim Affı 19 Ağustos 2016 günlü Resmi Gazete’de yayımlanan 6736 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun” uygulamaya girdi.

Kanunun uygulama şeklini de Sosyal Güvenlik Kurumu bir Genelge ile tüm taşra teşkilatına duyurdu. 26 Haziran 2016 Haziran günü öncesi Kanunun yayımlandığı tarihten önce tahakkuk ettiği halde, Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla ödenmemiş olan;
5510 sayılı Kanunun 4 -1(a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılık statülerinden kaynaklanan,
Ø  Sigorta primi,
Ø  Emeklilik keseneği ve kurum karşılığı,
Ø  İşsizlik sigortası primi,
Ø  Kanunun 60 mcı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olanlardan kaynaklanan genel sağlık sigortası primi alacakları,
Ø   Topluluk sigortası primi alacakları,
prim affı geldi. Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), borçlarını ödeyerek emekli olabilecek 4B (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılara yönelik bankalar ile görüşmeler yaptı ve Ziraat Bankası ile anlaşıldı.

Kimler yararlandı?
Krediyle emeklilik uygulamasından;
Şirket ortakları
Esnaf ve sanatkarlar
Köy ve mahalle muhtarları
Çiftçiler
Doğum ve askerlik borçlanmasıyla emekli olabilecek tüm sigortalılar yararlandı.
Sözleşmeli ülkelerdeki ilk işe girişin ülkemizde de başlangıç sayılması uygulaması programlandı
Ülkemizin imzalamış olduğu sosyal güvenlik sözleşmelerinden; Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, Kanada, Kebek, KKTC, Kore Cumhuriyeti, Lüksemburg, Makedonya ,Slovakya ve İtalya ile yapılan sosyal güvenlik sözleşmelerinde “akit Taraflardan birinin mevzuatına göre yardım hakkının kazanılması şartlarının tespitinde, diğer Taraf ülkedeki ilk işe başlama tarihi de dikkate alınır” hükmü veya bu anlamda benzer hükümler bulunmakta.
İşte bu noktada Kanunun ilgili maddesine eklenen hüküm gereğince sosyal güvenlik sözleşmesinde özel hüküm bulunan söz konusu 20 ülkedeki sigortalılık sürelerini borçlanan sizlerin bu ülkelerdeki ilk işe başlama tarihi, Türkiye’de hiç çalışma yoksa ya da Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önce ise Türkiye’de ilk işe giriş tarihi olarak kabul edildi. Kanunla verilmiş olan hak SGK Kurumu tarafınca bir program yapılarak tüm taşra teşkilatına duyuruldu.

Söz konusu düzenlemeye göre ev kadınlığı sürelerini borçlanan bayanların borçlandıkları ülkedeki ilk defa ikamet ettikleri tarih Türkiye’de ilk işe giriş olarak kabul edilmediğinden Türkiye’de ilk işe giriş tarihinin tespit edilmesi için sigortalıların 3201 sayılı Kanuna göre borçlandıkları sürelerin programa ayrıştırılmış olarak kaydedilmesi gerekmekte. Bu nedenle borçlanma programında tahakkuk oluşturulurken borçlanılan sürenin çalışma ve işsizlik süreleri/ev kadınlığı süreleri olarak kaydedilmesini teminen Sosyal Güvenlik Kurumunca programda değişiklik yapılmış olup bundan sonraki tüm yurtdışı borçlanma girişleri buna göre gerçekleştirilmeye başlandı.
Farklı kazançlar üzerinden borçlanma yapılan işlemler için hak iadesi geldi
Kanuna göre, borçlanılacak sürenin ve kazanç miktarının seçimi sizlerin tercihine bırakılmıştı. Ancak aynı yurtdışı borçlanma talep dilekçesinde borçlanılacak sürelerin birden farklı kazanç üzerinden borçlandırılması mümkün bulunmamakta. Bununla birlikte talep sahibi olarak sizlerin isteğiniz halinde ayrı bir talep dilekçesi ile farklı bir kazanç miktarı üzerinden borçlanma isteme hakkınız da bulunmakta. Kişiler bu haklarını aynı gün ya da farklı günlerde müracaatları ile gerçekleştirebilecekler. Aynı tarihte farklı kazançlar ile borçlanma talep eden sigortalılar her kazanç için farklı borçlanma talep dilekçesi ile başvuracak ve her dilekçe için farklı varide numarası sizlere verilmek suretiyle haklarınız yeni uygulamayla genişletildi.
Aylıktan vazgeçme ve borçlanma iade taleplerinize yenilik getirildi
Yurtdışı borçlanması yaparak kendilerine aylık bağlanan siz sigortalılar ve borçlanmayı yapan hak sahipleri bağlanan aylığını çekmemek kaydıyla borçlanmadan vazgeçebilmekte. Ancak aylık bağlanan kişilerin borçlanmalarının haksız olarak iptal edilmemesi için SGK Kurumu tarafınca sisteme kontrol konulmuş olup tahakkukun silinebilmesini teminen EHGM Yurtdışı Sözleşmeler ve Emeklilik Daire Başkanlığına resmi yazı yazılması gerekmekte. Usulüne göre borçlanma iptal edildiğinde yatan borçlanma bedeli MOSİP sisteminde emanet hesaba düşecek. Yeni borçlanma talebine istinaden borç tahakkuku düzenlenip kayıt edilip onaylandıktan sonra emanet hesapta bekleyen meblağın yeni borç tahakkukuna mahsup işlemi borçlanmayı yapan birimce gerçekleştirebilecek.
YUPASS Uygulaması basitleştirildi

Ülkemizde tüm vatandaşların sağlık erişimi onbir haneli TC kimlik numarası üzerine kurgulu. Sadece devlet,üniversite ve özel hastaneler değil eczane üzerinden ilaç,ortez ve protez yardımı da aynı sistemde yürümekte. Benzer uygulamanın pilot ülke Almanya için başlatıldı. Almanya’dan turistik amaçla veya daimi olarak gelenler için Yurtdışı Provizyon Aktivasyon Sağlık Sistem (YUPASS) numarası verilmekte. Bu sayede tüm hastane ve eczanelerde işlemleriniz YUPASS numarası sayesinde gerçekleşmekte. Elinizde sizi kanıtlayan Almanya sağlım yardım fomülleri yerine sisteme işlenmiş numaranız geçerli. Kimlik belgenizin olması yeterli sayılmakta. Almanya ile hesaplaşma da bu sisteme göre yürütülmekte. Burada esas olan iki ülke arasındaki sözleşmeye göre başlangıçta Almanya hastalık kasasınca düzenlenmiş olması gerekmekte.Ayrıca uygulama genişletilerek Avusturya,Belçika,Hollanda ve Fransa içinde uygulama 01.02.2017 gününden itibaren başlatılmış oldu.
Sağlık Yardımlarına Hak Kazandıran Formülerin Ulaştırılmasında Yenilik

-Akit ülke hastalık kasalarınca posta yoluyla gönderilmesi,
-Sigortalı ya da aile bireyleri tarafından ibraz edilmiş olması
-Akit ülke hastalık kasalarınca doğrudan SGK Kurum ünitelerinin faks ya da e-posta adresine gönderilmesi,
-SGK Kurum dışı faks ya da e-posta adresine gönderilen formüler çıktısının sigortalı ya da aile bireylerince ibraz edilmiş olması,
yeterli olacak.
Yukarda ifade ettiğim durumlarda siz sigortalı veya aile bireyleriniz tarafından usulüne uygun şekilde doldurulmuş ve imzalanmış “Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri/Anlaşmaları Kapsamında Sağlık Yardımı Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi” ile birlikte bundan böyle işleme alınacak, sağlık yardımları hususunda öngörülen işlemler sizler için zaman geçirmeden gerçekleştirilecek
“Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri/Anlaşmaları Kapsamında Sağlık Yardımı Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi” ni SGKWeb/Sigortalılık/Form ve Dilekçeler/Form ve Dilekçeler adresinden rahatlıkla temin edebilirsiniz.
Şayet formüler ibraz etmeden sağlık yardım talebinde bulunan sizlerin yardımlardan yararlanmasına olanak sağlayacak formülerin akit ülke hastalık kasasından temini cihetine SGK Kurumunca sizin adınıza gidilecek. Bu konumda sigortalılara formüleri kendisinin temin etmesi gerektiği konusunda yönlendirme yapılmayacak.

Türkiye’de yeni dönem doğum yardımı verilmeye başlandı
07.04.2015 Günlü Resmi Gazetede yayımlanan kanunla birlikte çocuk sahibi olan tüm Türk vatandaşı ve Mavi Kart sahibi olan annelere doğum yardımı verilmeye başlandı. Bu yardım Türk vatandaşlarıyla birlikte, 29/05/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28’inci maddesi kapsamına girenleri yani pembe kart yeni haliyle de mavi kart sahiplerini de kapsamakta.
Türk ve Mavi Kart sahibi olan vatandaşlarına, canlı doğan birinci çocuğu için 300 lira, ikinci çocuğu için 400 lira, üçüncü ve sonraki çocukları için 600 lira doğum yardımı yapılır.
Çocuk Sayısı Hesabı
Yeni uygulamaya göre 15/05/2015 gününden önce doğan çocuklar için doğum yardımı verilmeyecek ise de bu çocuklar çocuk sayısının tespitinde dikkate alınacak. Örneğin 15 Mayıs 2015 tarihinden önce iki çocuğu olan bir Türk vatandaşının 15  Mayıs 201 gününden sonra üçüncü bir çocuğunun doğması halinde 600 TL doğum yardımı ödenecek.
Başvuru Yeri
Doğum yardımı başvuru esasına göre ödenecek. Yani hak sahiplerinin çocuk Kimlik Paylaşım sistemine kaydedilir edilmez, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüklerine , Sosyal Hizmet Merkezlerine, kamu çalışanlarının görev yaptıklarım kurumlara ve Bakanlıkça belirlenecek diğer yerlere başvuru yapılması gerekmekte. Yurtdışında yaşayan Avrupalı Türkler ise büyükelçilik veya konsolosluklara başvurmaları gerekiyor.
Yurtdışında Yaşayan Avrupalı Türklerin Durumu
Yurtdışında yaşayan Avrupalı Türkler, çifte vatandaş ve Mavi Kart sahibi olanlar doğum yardımı için büyükelçilik veya konsolosluklara şahsen veya iadeli taahhütlü posta veya kargo aracılığıyla başvurabilecek. Bu kapsamdakilerin doğum yardımı ödemelerinin talep formunda belirtmiş oldukları yurt içindeki illerdeki yurt içi hesaplarına yatırılması gerekiyor.
Prim Affı Geldi
Avrupalı Türkleri de içine alan 6645 sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete’de yayımlandı ve sosyal güvenlik hayatımıza girdi

12 Ay ve daha fazla prim borcuna af
Yeni yasanın 63 maddesi BAG-KUR kapsamında olanlara 12 ay ve fazla prim borcu süresi varsa isterlerse sürelerini sildirebilecekler.
Primlerini düzenli ödeyemeyen ve bir yıldan fazla borcu birikmiş olan Bağ-Kurlu, isterse bu borcunu sildirebilecek. Bu şekilde borçtan kurtulurken, sildirdiği süre kadar hizmetten vazgeçmiş olacak. Yani emeklilikte bu sildirdiği süreler dikkate alınmayacak. İkili sosyal güvenlik sözleşmesi uygulanır iken silinmiş süreler akit ülkeler tarafınca da uygulanmayacak.
Bu yeni sistemin Bağ-Kurlular için bazı sonuçları beraberinde getirecek.

• Geçmiş borcu silinen Bağ-Kurlu, cari ay primlerini düzenli öderse sağlık
hizmetlerinden yararlanabilecek.

• Bağ-Kur’dan SSK’ya geçen ve SSK’dan emekli olmak isteyenler için, geçmiş dönem
borçları emeklilik için engel oluşturmayacak.

• BAG-KUR borcunu sildirenler ileri ki yıllarda imkanı olanlar, silinen Bağ-Kur sürelerini yeniden borçlanabilme imkanına sahip olacaktır. Ancak borçlanılmaması halinde, bu süreler emeklilikte ve ikili sözleşmelerde dikkate alınmayacak.
‘’ Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren üç ay içinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları hâlinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım tarihini takip eden ay başı itibarıyla yeniden başlatılır.
Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir.

Devlet Memurluğu’ndan istifa edenlere 3600 günden emeklilik

08/09/1999 tarihinde memur olanlardan 50 ve daha yukarı yaşlarda bulunanlar, yaş haddi (61 yaşını tamamlamaları) nedeniyle istekleri üzerine veya (65 yaşını tamamladıklarında) resen emekliye ayrıldıklarında fiili hizmet sürelerinin 10 yılını doldurmuş olmak şartıyla emekli aylığına hak kazanacaklar.
Uygulama maddesi yeniden kaleme alındı ve taşra teşkilatı bilgilendirildi. Buna göre;
“GEÇİCİ MADDE 206- 8/9/1999 veya bu tarihten önce iştirakçiliği bulunup, 8/9/1999 tarihi itibarıyla 50 ve daha yukarı yaşlarda bulunanlar yaş haddi nedeniyle istekleri üzerine veya resen emekliye ayrıldıklarında fiili hizmet sürelerinin 10 yılı doldurmuş olması şartıyla emekli aylığına hak kazanırlar.
8/9/1999 tarihinden önce geçen ve aylık bağlanmasında dikkate alınan hizmetler nedeniyle bu madde hükümlerinin uygulanması talep edilemez.
Birinci fıkrada belirtilen şartları taşıyanlara maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra olmak üzere müracaatlarını takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır ve bunlara geçmişe yönelik herhangi bir ödeme yapılmaz.”

Devlet Memurlarına İlave İkramiye Hakkı

30 Yıldan fazla memuriyeti olanlara çalıştığı her yıl için sınırlama getirilmeden ikramiye verilmesi yasalaştı. Önceki uygulamada 30 yılın üzeri süreler ikramiyede değerlendirilmemekte ve dava yoluyla bu hak sağlanmaya çalışılmakta idi. Yeni uygulama sayesinde vatandaşın mağduriyeti giderilmiş oldu.

BAG-KUR ‘dan Emekli Olanların % 15 SGDP Primi Kesintisi Kaldırıldı

BAG-KUR’dan emekli olanların işyerini devam ettirmesi halinde emekli aylığından kesilen %15 Sosyal Güvenlik Destek Prim Kesintisi kaldırılarak emekli aylığın artışı sağlanmış oldu.

SSK ve BAG-KUR Emeklilerine İlave 100 Türk lira zam
25 Aralık 2015 günü yayımlanan karar uyarınca 2016 yılında emekli olanların aylığına 100,00 TL seyyanen zam artışı sağlandı.
Yabancı ülkelerle akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi gelir veya aylık alanlara, ülkemiz mevzuatına tabi olarak geçen prim ödeme gün sayılarının, sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara alınan toplam prim ödeme gün sayısına olan oranına göre,
Artış uygulandı.

Hasan Karahaliloğlu